Ҷумҳурии Федеративии Олмон

Тоҷикистон барои қабули сайёҳони олмонӣ омода аст

  1. Туризм- сарчашмаи буҷа ва пайвандгари миллатҳо
  2. Рушди туризм дар агендаи Ҳукумати Тоҷикистон
  3. Чаро ба Тоҷикистон? Махсусиятҳои туризми Тоҷикистон
  4. Таваҷҷуҳи сайёҳони олмонӣ ва аврупоӣ ба Тоҷикистон
  5. Мушкилот ва имкони ҳамкориҳо

 

1. Туризм- сарчашмаи буҷа ва пайвандгари миллатҳо

Туризм дар миқёси ҷаҳон дар ҳоли рушд аст. Тибқи маълумоти омории СУТ СММ соли 2017 зиёда аз 1,3 милиард нафар сокинони Кураи  Замин ба маҳзи саёҳат сафар кардаанд. Агар даромади умумӣ аз ҳисоби туризм дар соли 1950 тахминан 25 миллион доллари ИМА-ро ташкил медод, пас соли 2017 он ба 1.340 миллиард доллари ИМА баробар шуд. Танҳо дар Олмон барои истифода аз молу ашё ва хизматрасониҳои сайёҳӣ сайёҳони ватанӣ ва хориҷӣ соли 2017 зиёда аз 287 миллиард евро харҷ кардаанд. Ин даромад ба 3 миллион нафар аҳолӣ ҷойҳои корӣ муҳайё карда, 105 миллиард евро даромади изофавӣ овардааст. Ҳар як 15-умин ҷои корӣ дар ин кишвар ба бахши сайёҳӣ рост меояд.

Рушди бемайлони туризм дар солҳои охир чандир ва ба ҳама гуна бӯҳронҳо тобовар будани ин бахши иқтисодро собит намуд. Новобаста аз бӯҳронҳои сарзада туризм ба таври босубот рушд ёфта, то чи андоза барои иқтисоди кишварҳо муҳим будани худро нишон дода истодааст. Чунин ба назар менамояд, ки инсоният новобаста аз бӯҳронҳои молиявию иқтисодии мавҷуда ҳаваси худро нисбати сайру саёҳат аз даст надода, омода аст, барои баровардани ин эҳтиёҷоти худ маблағи муайян сарф кунад. Бо ибораи дигар, саёҳат имрӯз ба як ҷузъи ҷудонашавандаи тарзи зиндагии одамон табдил ёфта, онҳо баҳри кашфи мавзеҳои нав, фарҳангу тамаддунҳои то ҳол маҳфуз ба  гушаҳои дурдасти ҷаҳон, аз  ҷумла ба Тоҷикистон сафар мекунанд.

Туризм яке аз рукнҳои муҳими ҳаёти иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ маҳсуб ёфта, ба рушди бемайлони иқтисодиёти мамлакатҳо ва равобити судманд байни мардумони кишварҳои мухталиф мусоидат намуда, дар баробари афзалиятҳои иқтисодӣ, аз қабили ҷонибдории соҳибкории хурду миёна дар дохили кишвар, ба вуҷуд овардани ҷойҳои нави корӣ ва содироти маҳсулоти ватанӣ, инчунин барои муошират миёни фарҳангҳо низ саҳми бузург дорад. Сиёсатмадори Олмон Ҳелмут Шмидт барҳақ гуфта буд: “Имрӯзҳо  зарур аст омӯзем, ки маҳз чи тавр метавон дигар халқҳоро дарк кард. Ин дарку фаҳмиш бояд натанҳо суруду мусиқиҳои онҳоро дар бар бигирад, балки инчунин фалсафа, мавқеъгирӣ ва рафтори онҳоро низ мавриди баррасӣ қарор диҳад. Танҳо дар ин ҳолат имкон дорад, ки миёни миллату халқиятҳо ҳамдигарфаҳмӣ ва мубодилаи тамаддунҳо ба вуҷуд ояд”.

Ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамзистие, ки бо назардошти вазъи кунунӣ ва набзи сайёра хеле мубраму саривақтӣ буда, имкон дорад аз ҷумла тавассути равуои сайёҳон, соддагардонии сафар, ифтитоҳи марзҳо ва пешниҳоди маълумот тақвият ёбад.

 

2. Рушди туризм дар агендаи Ҳукумати Тоҷикистон

Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон бо назардошти захираҳои бойи табиӣ ва таърихию фарҳангии кишвар соҳаи туризмро яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати иқтисодии Тоҷикистон эълон намудааст. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Паёми солонаи худ ба Парлумон соли 2018- ро “Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ”эълон намуд. Дар солҳои охир аз ҷониби Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон як қатор санадҳои меъёриву ҳуқуқӣ қабул гардида, тасмимҳои мушаххас роҳандозӣ гардиданд, ки татбиқи амалии онҳо ба беҳтар намудани фазои фаъолият дар соҳаи туризм мусоидат хоҳад кард. Зарур мешуморем баъзеи онҳоро номбар намоем.

“Барномаи рушди сайёҳӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давраи солҳои 2018-2020”, ки соли 2018 қабул гардид,  ба ҳалли масъалаҳои такмили санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ, соддагардонии расмиёти дастрасии иҷозатнома барои оғози фаъолияти сайёҳӣ, муколама ва шарикӣ миёни сохторҳои давлатӣ ва бахши хусусӣ (Public private partnership)  дар соҳаи сайёҳӣ ва ҳамкориҳо бо ширкатҳои сайёҳӣ, меҳмонхонаҳо, осоишгоҳҳо ва дигар мақомоти ба фаъолияти сайёҳӣ алоқаманд, тақвияти фазои сармоягузорӣ ва беҳтарсозии сифати хизматрасонӣ диққати зарурӣ дода шудааст. Агар то соли 2017 дар кишвар 80 ширкатҳои туристӣ фаъолият мекарданд, пас то имрӯз шумораи онҳо ба 140 адад расид.

Бо мақсади рушди инфрасохтори сайёҳӣ ва ҳавасмандии бахши хусусӣ дар бунёди инфрасохтор бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон воридоти таҷҳизоту техника ва маводи сохтмонӣ барои як зумра иншооти сайёҳӣ аз андоз аз арзиши иловашуда ва боҷи гумрукӣ (MwSt und Zollgebühren) озод карда шудаанд.

“Стратегияи рушди сайёҳӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030”, ки моҳи августи соли 2018 тасдиқ гардид, ҳамчун санади асосии рушди соҳаи сайёҳӣ ҳадаф, вазифа ва самтҳои афзалиятноки рушди соҳаи сайёҳии кишварро барои ин давра муайян намуда, дар тарҳрезии нақшаҳо ва роҳнамоии ташаббусҳои соҳибкории бахши хусусӣ нақши калидӣ хоҳад дошт. Стратегияи мазкур, ки аз се барномаи миёнамуҳлат иборат аст, бо ҷалби сармояҳои давлативу хориҷӣ татбиқ хоҳад шуд.

Дар Тоҷикистон “Консепсияи миллии рушди туризм барои солҳои 2009-2019” қабул гардида, минтақаҳои туристӣ таъсис дода шудаанд. Ҷумҳурии Тоҷикистон узви Созмони Умумиҷаҳонии Туристии СММ буда, бо 18 кишварҳои ҷаҳон созишномаи байниҳукуматӣ ва ёддоштҳои таффоҳум оид ба ҳамкорӣ дар соҳаи туризм имзо намудааст.

Ҷиҳати татбиқи амалии Стратегия ва дигар барномаҳои бахши туризм зери роҳбарии муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон Шӯрои байниидоравӣ оид ба ҳамоҳангсозии фаъолият дар соҳаи сайёҳӣ таъсис дода шудааст. Соли 2016 дар Тоҷикистон раводиди электронӣ ҷорӣ гардид. Тавассути низоми нав сайёҳону сафаркунандагон имкон доранд дар муддати кутоҳ соҳиби раводиди Тоҷикистон гарданд. Агар соли 2016 тавассути шабакаи онлайн сайёҳон аз 109 кишвари дунё раводиди Тоҷикистонро дастрас мекарданд, пас имрӯз ин рақам ба 146 расидааст. Тасмимҳои дар боло зикршуда аллакай натиҷаҳои дилхоҳ нишон дода истодаанд. Намояндагони соҳаи сайёҳии ҷумҳурӣ 8 сол инҷониб ба бузургтарин Намоишгоҳи байналмилалии сайёҳии ҷаҳон ITB-Берлин, Намоишгоҳи байналмилалии сайёҳон “Интурмаркет 2018”,  Намоишгоҳи байналмилалии MITT  (дар куҷо?) ва д. даъват мегарданд.

Ба туфайли ширкат дар ин ҳамоишҳо ва таблиғи самтҳои сайёҳии экологӣ, табобатию солимгардонӣ, кӯҳнавардию шикор шумораи сайёҳон аз Аврупо сол то сол афзуда истодааст. Агар соли 2010 ба Тоҷикистон 160.000 нафар сайёҳ сафар карда бошад, пас ин рақам соли 2017 ба 440.000 нафар  афзоиш ёфт. Фурудгоҳҳои байналмилалӣ, роҳҳои оҳан, роҳҳои автомобилгарди таҷдидшуда, садҳо адад иншоотҳои сайёҳӣ ва дигар нақшаҳои айни замон амалишаванда имкон фароҳам хоҳад овард, то Тоҷикистон дар солҳои оянда то 1 миллион нафар сайёҳону меҳмонони хориҷиро бипазирад.

3. Чаро ба Тоҷикистон? Махсусиятҳои туризми Тоҷикистон

Таҷрибаи кишварҳои дунё дар самти рушди туризми оммавӣ нишон медиҳад, ки он дар баробари саҳми худ дар ғанигардонии буҷа, ҳамзамон ҷанбаҳои манфӣ низ дошта, дар бисёр ҳолатҳо ба хароб кардани табиати зебо, аз мувозинат берун кардани олами ҳайвоноту наботот оварда мерасонад.

Пешравии илму фановариҳои муосир ва технологияҳои коммуникатсионӣ дар кишварҳои ултратараққикардаи ғарбӣ зиндагии мардумро гуворо ва пешбурди фаъолиятҳои меҳнатиро сермаҳсул гардонидааст. Ҳамзамон, бо тараққиёти босуръат ҳаёти одамон хеле  пурталотум гардида, бемориҳои наву ногувор, аз қабили “хастагии эҳсосотӣ-bornout“, “хастагии мутлақ-fatiguessyndrom“ „хастагиву бехобӣ-фибромиалгисиндром”, “бемориҳои касбӣ-Berufskrankheit“ дар ҳоли паҳншудан қарор доранд. Дар Тоҷикистон мавзеҳое вуҷуд доранд, ки ҳанӯз чанголи саноат ва панҷаи тамаддунҳои муосир ба он ҷо нарасида, сокитиву оромии куҳсорону водиҳо ба тану рӯҳи кас ҳаловат бахшида, ғизои аз лиҳози экологӣ тоза нерӯи нав ато мекунад. Бо ибораи дигар, Тоҷикистон барои мардуми шаҳрнишину аз давуғеҷи ҳаррӯзаи ҳаёти пурталотум хасташуда беҳтарин мавзеи медитатсия, оромсозӣ, дубора бахудоӣ, нерӯгирӣ ба ҳисоб меравад. Бо назардошти мавҷудияти инфрасохторҳо кас метавонад зимни сафар ба Тоҷикистон чор фасли солро назорра кунад. Дар ҳоле ки дар мавзеҳои ҷанубии кишвар ҳаво дар тобистон 40 дараҷа гарм аст, дар ин вақт дар қисматҳои шарқи кишвар барфу борон ва ҳавои сард ҳукмрон мебошад. Куҳнавардӣ, шикор, варзиш аз ҷумлаи имконоти кишвар дар самти туризм ба ҳисоб меравад. Даҳҳо гармчашмаҳо ва мавзеҳои табобатӣ, осоишгоҳҳо ва санаторияҳо имрӯзҳо имкон доранд, дар баробари сайёҳони ватанӣ, инчунин сайёҳони хориҷиро низ қабул ва дар бартарафсозии бӯҳронҳои рӯҳӣ ва дигар амрози пуст дар асоси маводҳои табиӣ пешниҳодҳои ҷолиб намоянд. Бо назардошти гуфтаҳои боло, сатҳи кунунии инфрасохторҳо, ҳамчунин вобаста ба хусусиятҳои табиӣ, таърихӣ ва фарҳангии кишвар намудҳои зерини соҳаи туризм,  ҳамчун  афзалиятнок  арзёбӣ мегарданд:

  • туризми табобатӣ, санаторию курортӣ ва истироҳатӣ;
  • кўҳнавардӣ, туризми варзишӣ кўҳӣ ва экологӣ;
  • туризми таърихию омўзишӣ ва этнографӣ;
  •  рафтинг (қаиқронӣ дар дарёҳои кўҳӣ);
  • варзиши лижатозии кўҳӣ;
  • шикори туристии хориҷӣ.

Назарсанҷиҳои сотсиологӣ нишон медиҳанд, ки аз ҷониби туристони аврупоӣ бештар афзалият ба навъҳои туризми экологӣ, кўҳию варзишӣ ва таърихию фарҳангӣ дода мешавад. Айни ҳол дар бозори туристии мамлакат зиёда аз 140 адад ширкатҳои туристӣ фаъолияти худро тибқи табъу завқи сайёҳон ба роҳ мондаанд. Ширкатҳои ҳавопаймоии Тоҷик Эйр ва Сомон Эйр, Эйжиан Экспресс ва терминали нави Фурудгоҳи байнамилалии Душанбе, чархболҳо дар хизмати сайёҳон қарор доранд.  Аз Душанбе ба як қатор кишварҳо, чунончи ба Хитой, Қазоқистон, Қирғизистон, Узбекистон, Россия, Олмон, Туркия ва Ҳиндустон парвозҳои мустақим анҷом дода мешаванд. 

Бо ташаббуси Кумитаи рушди сайёҳӣ ва Хадамоти алоқаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон якҷоя бо ширкати мобилии «Tcell» ба сайёҳоне, ки ба Тоҷикистон ташриф меоранд, симкортҳои махсус таҳия мегарданд. Симкортҳо барои сайёҳон тавассути ширкатҳои сайёҳӣ дар фурудгоҳҳо, меҳмонхонаҳо, осоишгоҳҳо ва нуқтаҳои хизматрасонии нақлиётӣ пешниҳод шуда, нархҳои дастрас ва алоқаи босифати коммуникатсионии байналмилалӣ таъмин гардида, оид ба меҳмонхонаҳо, маконҳои тамошобоб, осоишгоҳҳо, табобатгоҳҳо, тарабхонаҳо бо забонҳои хориҷӣ маълумот пешниҳод мегардад.  Ширкатҳои хизматрасонии таксӣ дар Тоҷикистон аз фанновариҳои муосир тавассути телефонҳои ҳушманд истифода мебаранд.

Фаъолияти меҳмонхонаҳои Hayat Regency Dushanbe, Serena, Sheraton  намунаи ҷалби сармояи хориҷӣ ба инфрасохторҳи соҳаи туризм ба ҳисоб меравад. Итминони комил дорем, ки бо ҷалби имкониятҳои сармоягузории Олмон инфрасохтори соҳаи туризми кишвар боз ҳам рушд меёбад.  Таассуроти сайёҳон дар шабакаҳои иҷтимоӣ ва форумҳои сайёҳӣ аз он шаҳодат медиҳанд, ки сайёҳони аврупоӣ барои сафар ба Тоҷикистон таваҷҷуҳи хосса доранд. https://www.tripadvisor.de/Attractions-g293963-Activities-Tajikistan.html

 

4. Таваҷҷуҳи сайёҳони олмонӣ ва аврупоӣ ба Тоҷикистон

Агар мо муносибати хоси шоиру мутаффакири Олмон Й.В Гётеро нисбати ашъори форсу тоҷик дар қарнҳои 15, ки васфи сарзамин ва фарҳанги форсизабонро дар асари машҳури худ “Девони Шарқу Ғарб” ба қалам овардааст, сарфи назар кунем, пас таваҷҷӯҳи шаҳрвандони алоҳидаи Олмон ба ҳудуди имрӯзаи Осиёи Марказӣ аллакай дар асрҳои 19 сабт гардиданд.

Вилҳелм Густав Рикмерс куҳнавард, лижарон ва пажӯҳишгар охирҳои асри 19 баъди анҷоми таҳсили худ тавассути кишварҳои Қафқоз ба Тоҷикистони имрӯза сафар кардааст. Ӯ тавассути Самарқанду Бухоро ва Душанбеи онвақта ба Балҷувону Ховалинг  сафар карда, муддате бо аҳолии таҳҷоӣ ба фаъолияти тиллошӯӣ дар водии Ёхсу машғул шудааст.  Зимни сафари дубора ӯ бо ҳамсари худ, шаҳрванди Британия ба водии Зарафшон ва ниҳоят дар ҳайати як гурӯҳи пажӯҳишгарони олмону рус ба Бадахшон сафар карда, дар баробари кӯҳнавардӣ ва лижаронӣ инчунин таҳқиқотҳо анҷом додааст. Вилҳелм Рикмерс дар ёддоштҳои худ иборат аз 7 ҷилд зери унвони “Помир-Алай”, ки бо хати қадимаи олмонӣ дар китобхонаҳои Австрия маҳфузанд, дар баробари васфи сарзамини мо, инчунин мушоҳидаҳои худро роҷеъ ба равандҳои глобализатсия, омӯзиши пиряхҳо ва ғ. нигоштааст, ки аз лиҳози илмӣ муҳим арзёбӣ мегарданд.

То солҳои 90-уми асри гузашта куҳҳои Фон аз ҷумлаи мавзеҳои сайёҳии сайёҳон аз кишварҳои Аврупои Шарқӣ, бахусус аз Олмон ба ҳисоб мерафт. Як нафар сайёҳи олмонӣ баъд аз сафари худ ба Тоҷикистон ва иқомат дар қароргоҳи кӯҳнавардон дар Артуч дар Ёддоштҳои худ аз соли 1988 чунин навишта буд: «Қаторкуҳҳои Фон ҳанӯз чор сол қабл фасли тобистон ба таври пурра дар ихтиёри олмониҳо қарор дошт. Он солҳо сафар ба қаторкӯҳҳои Фон миёни кӯҳнавардон як амри зарурӣ ба ҳисоб мерафт. Ҳавои мӯътадили тобистонӣ ба туфайли наздикӣ ба биёбонҳо, дастрасӣ ба мавзеи сайёҳон ва даҳ адад пайроҳаҳои кӯҳбароии ҳар кадоме панҷҳазорметрӣ дар як макони хурд, ҳамчунин манзараҳои нотакрор сифатҳои аслии ин қаторкуҳҳо ба ҳисоб мераванд».

Аз лиҳози шумора дар миёни сайёҳони аврупоӣ шаҳрвандони Олмон дар мақоми хос қарор доранд. Ҳар сол ҳазорҳо нафар сайёҳон аз Олмон ба маҳзи сафар ба Тоҷикистон раводид дархост мекунанд.  Олмониҳо аслан ба туризми экологӣ, кӯҳнавардӣ, рафтинг, сайёҳии фардӣ, дучархаронӣ, саёҳат бо мототсикл ва худравҳо бартарӣ медиҳанд.

Донишкадаи бостоншиносии Берлин дар ҳамкорӣ бо Академияи илмҳои Тоҷикистон чандин солҳо боз ба таҳқиқи мавзеҳои бостоншиносӣ машғуланд. Бозёфтҳои ҳафриётӣ дар Турбулоқи Данғара, Ҳулбук, Ховалинг, Панҷакент, Фархор  мавҷудияти тамаддунҳои давраи ҳелленистиро дар сарзамини мо тасдиқ намудаанд.  Ба вуҷуд овардани инфрасохтор ва таъсиси сайрхатҳо ба ин мавзеҳои таърихӣ имкони ҷалби на танҳо сайёҳон, балки олимону донишҷӯёни соҳаи бостоншиносии кишварҳои Аврупоро бештар хоҳад кард.

Барқарор намудани иншоотҳо, ки дар гузашта мавзеҳои дилкаши аврупоиҳо ба ҳисоб мерафтанд, ҳамчунин масирҳои шиносоӣ ба иншоотҳое, ки аз ҷониби Олмон сохта шудаанд, метавонад доираҳои бо Тоҷикистон ошно дар Аврупоро дубора барои сафар ба кишварамон таҳрик диҳанд.

Агар ба таърихи кишварамон назар афканем, дар гузашта як қатор чеҳраҳои шинохта ба Тоҷикистон барои фаъолият ва ё саёҳат омада буданд. Чунончи, генерали финляндиягӣ Kaarlo Kivekäs дар Бадахшон (1890), пажӯҳишгари олмонӣ Рикмерс (1912) ва Анвар Подшоҳ (1922) дар Балҷувон, генерали словакӣ дар Исфара ва афсари лаҳистонӣ дар Нуробод ва ғ. Сохтани муҷассамаҳои шахсиятҳои таърихӣ, ки замоне дар Тоҷикистон кору фаъолият ва ё пажӯҳиш кардаанд, метавонад ба ҷалби сайёҳон аз ин кишварҳо мусоидат намояд.

5. Мушкилот ва имкони ҳамкориҳо

Дар бобати густариши соҳаи туризм имкониятҳои фарохи ҳамкориҳо бо кишварҳои хориҷӣ вуҷуд доранд. Таъсиси меҳмонхонаҳои хурду калон, тарабхонаҳо, базаҳои туристӣ, ҳамзамон ташкили хонаҳои экологии гигиенӣ дар кули Сарез ва Искандаркул, таъсиси Guesthouse ва Homestay дар Панҷакент, Рашт, Балҷувон, Ромит, Ҷиликул, Бартанг, Тавилдарра, Вахон  ва Қаратоғ, таъсиси марказҳои иттилоотӣ оид ба муаррифии имкониятҳои туристии кишвар, таъсиси хизматрасониҳои таксӣ, мини-автобусҳо, иҷораи мошин, велосипед, қайқронӣ, мотоцикл ва турҳо, аспсаворӣ, шиноварӣ ва нақлиёти ҳавоӣ аз ҷумлаи самтҳое ба ҳисоб меравад, ки соҳибкорони олмонӣ метавонанд бо шароитҳои мутақобилан судманд сармоягузорӣ намоянд. (Барои шинос шудани лоиҳаҳои сармоягузорӣ дар бахши туризм ба ин ҷо ангушт занед.)

Барои рушди пурраи туризм як қатор мушкилот вуҷуд дорад, ки дар сурати бартараф намудани онҳо, кишвар имкон пайдо хоҳад кард, то шумораи бештари сайёҳонро бипазирад. Омўзиши таҷрибаи байналмилалӣ ва мубодилаи таҷриба тавассути ҷалби мутахассисону коршиносони соҳавӣ аз рӯи барномаи CIM, тақвияти марказҳои хизматрасонӣ ва иттилоотӣ, такмили ихтисоси омӯзгорон тавассути ташкили воркшопҳо, мизҳои мудаввар аз ҷумлаи дигар бахшҳои ҳамкории Тоҷикистону Олмон буда метавонад.

Боиси хушҳолист, ки ширкатҳои сайёҳии Тоҷикистон соли 2019 низ дар Намоишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ITB Berlin 2019 ширкат хоҳанд кард. Барои ширкатҳои олмонӣ, ки хоҳиши мулоқот ва ҳамкорӣ бо ширкатҳои тоҷикистонии сайёҳӣ дар ҳошияи ITB Berlin 2019–ро доранд, метавонанд ба Сафорат ва ё мустақиман ба Кумитаи рушди сайёҳӣ муроҷиат кунанд.

Мо дар марҳалаи аввали роҳи дароз қарор дорем. Масали олмоние вуҷуд дорад, ки мегӯяд “Кори хуб  вақт талаб мекунад”. То ин ки Тоҷикистон ба ситораи дурахшанда дар осмони сафарҳо мубаддал гардад, моро зарур аст, як қатор душворӣ ва мушкилиҳоро пушти сар кунем. Аммо мо захираҳоро кашф кардаем. Ба мо муяссар гардид, ки Тоҷикистон аз лиҳози бехатарӣ ба кишвари амну субот табдил ёбад. Мо ният дорем Тоҷикистонро ба кишваре мубаддал созем, ки то меҳмонони кишвар имкон пайдо кунанд, дӯстиро эҳсос намоянд, самимиятро дарк кунанд, шоҳиди меҳмоннавозии шарқиёна гарданд ва қабл аз он ки ба Ватан баргарданд,  нонеро газида ба меҳмондор супоранд. Бо умеде ки дубора ва ҳар чи зудат ба ин кишвар баргарданд.

Умедворем, ки дар ояндаи наздик соҳаи туризми мамлакат ба натиҷаҳои назаррас ноил гардида, ба рушди иқтисоди миллӣ заминаи мусоид фароҳам меорад. Дар урфият гуфтаанд, ки «Шунидан кай бувад монанди дидан». Аз шумо даъват ба амал меорам, ки ба Тоҷикистон сафар карда, зебогиҳои кишвари моро бо чашмони худ бубинед.  Ба Тоҷикистон сафар кунед, то дӯстиро эҳсос намоед!

Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон. Берлин 2018

Балҷувон. Афзоиши шумораи сайёҳони хориҷӣ

Танҳо дар соли 2014-ум 72 ҷаҳонгарди хориҷӣ ва ҳазорҳо сайёҳи ватанӣ барои тамошои табиати зебо ва мавзеъҳои таърихӣ ба ноҳияи Балҷувони вилояти Хатлон омадаанд. Фотеҳ Аминзода, раиси ноҳияи Балҷувон, зимни нишасти матбуотиаш гуфт, ки солҳои охир теъдоди сайёҳон ба ин ноҳия, ки минтақаи туристӣ элон шудааст, рӯ ба афзоиш ниҳодааст. Аз 72 сайёҳи хориҷӣ, ки вориди ноҳияи Балҷувон шудаанд, ки 26 нафар аз Фаронса, 16 нафар аз Испания, 9 нафар аз Русия, 4 нафар аз Португалия, 2 нафар аз Олмон ва 1 нафар аз Украина будаанд. Ба ҷаҳонгардон, пеш аз ҳама, обу ҳавои дилкаш, чашмаҳо, меваҳои хуштаъму лазиз ва мардуми меҳмонавози Балҷувон писанд аст, - зикр кард Ф. Аминзода. - Онҳо бештар ба шикор таваҷҷуҳ доранд. Шикори бузи кӯҳӣ, хуки ёбоӣ, гург, хирс барои сайёҳон хеле писанд аст. Мо низ барои онҳо имконияту шароити хуб фароҳам оварда, кӯшиш мекунем, ки сайёҳон аз сафари хеш баҳра бардоранд.

Ба қавли раиси ноҳияи Балҷувон, ба хотири ҷалби шумораи бештари сайёҳони хориҷӣ дар деҳаи Мазор меҳмонхонаи муосир бунёд гардида, умури сохтмонии як меҳмонхонаи сатҳи байналмилалӣ дар рустои Товаши ҷамоати деҳоти Сарихосор ҷараён дорад. Ба ҷуз ин, бозсозии роҳи мошингарди Данғара-Кангурт дар арафаи анҷомёбӣ буда, оғози сохтмони литсейи касбии сайёҳӣ дар ояндаи наздик дар назар аст. Барои маълумоти бештар лутфан ба ин ҷо ворид шавед

Сарихосор- минтақаи озоди туристӣ

Одамон мавзеи Сарихосорро ба як гӯшаи биҳишти рӯйи замин ташбеҳ медиҳанд. Сарихосор ҳамчун ҷузъи минтақаи Кӯлоб яке аз марзҳои тамаддунии халқи точик буда, чандин аср боз арзишҳои мардуми ин ҷо мавриди баҳси олимону коршиносони соҳаҳои гуногуни илм қарор доранд. Мардуми маҳаллӣ чанде пеш дар деҳаи Шаҳидон қабристонеро ёфтанд, ки мувофиқи хулосаи пешакии бостоншиносон дар он ҷанговарони давраи Ҳайтолиён гӯронда шуда, ба асрҳои 2-5 мансуб мебошад. Дарвоқеъ, яку якбора дар заминаи ин ҳафриёт ба таври умум ташреҳ додани таърихи ин мавзеъ хеле мушкил аст, зеро то ҳол таърихи ин диёр дар муқоиса ба дигар мавзеъҳои минтақа мавриди омӯзиши олимони соҳа қарор нагирифтааст.

Mehr…

Бинобар ин, гарчанде ҳамагон оид ба ин диёр бо ифтихор ҳарф зананд ҳам, нисбат ба табиату таърихи он то ҳол ягон муҳаққиқ аз нигоҳи зоогеографӣ, биогеографӣ, геоботаникӣ ва географияи наботот пажӯҳишҳои мушаххас набурдааст. Вале симои ландшафти ҳозираи ин марз баёнгари он аст, ки ин мулк таърихи куҳан дошта, он давраҳои гуногуни геологиро аз сар гузаронидааст. Возеҳтар гӯем, ҷинсҳои кӯҳие, ки ин марзро фаро гирифтаанд, таркиби басе мураккаб дошта, аз қадима будани он башорат медиҳанд. Агар бостоншиносон таърихи ин мулкро амиқ таҳқиқ намоянд, аз ҷинсҳои кӯҳӣ дида нишонаҳои қадимтареро дарёфт намудан мушкил нест. Ин ҷо фақат гуфта метавонем, ки мавҷудияти ёдгориҳои табиию таърихӣ сад дар сад кафолати қадима будани ин марзро нишон медиҳанд. Азбаски нисбати таърихи ин диёр дар адабиётҳои илмию оммавӣ далели мушаххас вонамехӯрад, аз ин рӯ, моро дар чунин ҳолат зарур аст, ки нисбати ин мулк андешаҳои шифоҳӣ ва аснодҳои заруриро ҷамъоварӣ намуда, ба таври муфассал дар муқоиса бо далелҳои гуногун ба омӯзиши он машғул шавем. Зеро омӯзиши он барои корҳои минбаъдаи таҳқиқотӣ пайраҳае кушода, дар ин самт метавонад ҳамчун замина хизмат намояд. Вобаста ба ин, агар ба арзишҳои илмӣ руҷӯъ намоем, маълум мегардад, ки табиати Тоҷикистон дорои захираҳои бойи генетикӣ буда, он ҳамчун маркази пайдоиши як қатор зироатҳои ғалладонагӣ ба шумор меравад. Миёни мардуми Сарихосор оид ба рушди соҳаи кишоварзӣ, бахусус боғдорию зироаткорӣ масалу андешаҳои ҷолиб хеле зиёд ба чашм мерасад. Ва ин шакли далелу андешаҳо нақши боризи ин мардумро дар ҳаёти иқтисодию фарҳангии халқи тоҷик нишон медиҳад. Бино бар ин, моро зарур аст, ки ҳар як бозёфти таъриху табиат ва андешаҳо доир ба ин диёрро ҷузъан мунсифона таҳлилу таҳқиқ намуда, сипас хулосаҳои амиқи илмию амалӣ барорем. Зеро насли имрӯза нисбат ба табиату таърихи ин мулк, мутаассифона, маълумоти хеле кам дорад. Мақсад ҷустуҷӯи роҳҳои нави расидан ба «иқтисодиёти сабз»-и ин мавзеъ мебошад. Солҳои 80-уми асри гузашта дар асоси арзишҳои илми муосир барномаи тараққиёти комплексии мақсадноки рушди боғу токпарварии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳия гардида буд. Ҳафт сол муқаддам, дар давраи соҳибистиқлолии ҷумҳурӣ низ бо қарори Ҳукумати ҷумҳурӣ барномаи мақсадноки давлатӣ оид ба рушди боғу токпарварӣ барои солҳои 2005 – 2010 қабул шуд. Гарчанде шароитҳои иқлимии мавзеи Сарихосор барои тараққӣ додани боғу токпарварӣ хеле мусоид бошанд ҳам, дар шакли қиёсӣ ин барномаҳо вобаста ба ин маҳал мавриди арзёбии мутасаддиёни соҳа қарор нагирифтааст. Далел ин аст, ки то ҳол аз тарафи масъулони соҳа фонди генетикии боғҳои ин диёр ба як низоми муайян дароварда нашудааст. Ҳатто дар алоқа ба густариши муносибатҳои бозорӣ баҳри беҳтар намудани таркиби навъи ниҳолҳои боғҳои ин мавзеъ чорабиниҳои биотехникӣ амалӣ гардонда нашудаанд. Аз ин лиҳоз, бо боварии том гуфта метавонем, ки дар шароити гузариш ба муносибатҳои бозорӣ то ҳол қимати боғпарварии ин мавзеъ аз лиҳози иқтисодӣ натиҷагирӣ карда нашудааст. Ҳол он ки дар ин мулк шаклҳои мухталифи пайвандии чормағзу тут ва дигар навъҳои дарахтоне вомехӯранд, ки дар дигар минтақаҳои кишварамон дучор намегарданд. Ин далел баёнгари он аст, ки миёни ин мардум селексияи маҳаллӣ таърихи куҳан дошта, ин диёр яке аз мавзеъҳои қадимаи кишоварзии кишварамон мебошад. Аз ин рӯ, мутасаддиёни соҳаро дар заминаи ин барномаҳо зарур буд, ки модели нави инкишофи иқтисодии мавзеъро дар алоқа ба шароитҳои иқлимӣ ва дастовардҳои селексияи маҳаллӣ бо асосноксозии илмӣ таҳия менамуданд. Хушбахтона, Сарвари давлатамон дар заминаи Паёми имсолааш ба Маҷлиси намояндагон масъулони сохторҳои гуногуни Ҳукуматро вазифадор намуд, ки зимни азхудкунии захираҳои табиӣ, ба ҷиҳати тадриҷан аз мамлакати аграрӣ – саноатӣ ба мамлакати индустриявӣ – аграрӣ табдил додани кишварамон барномаҳои дахлдорро роҳандозӣ намоянд. Ҳамчунин пешниҳод намуд, ки солҳои 2014 - 2020 давраи дастгирии соҳибкории истеҳсолӣ ва рушди саноат дар самти коркарди ашёи хоми ватанӣ эълон карда шавад. Бе ҳеҷ як шакку шубҳа, ин андешаи Сарвари давлат дар заминаи роҳҳои расидан ба рушди устувори иқтисодии ин мавзеъ ва таҳқиқи таърихи ин мулк тобиши нави коргузориро аз дидгоҳҳои гуногун ба миён мегузорад. Дарвоқеъ, ба таърихи ин мулк аз нигоҳи селексияи маҳаллӣ баҳогузорӣ намудан тобиши навро дар ин илм ба миён мегузорад. Ин нишондод як тарафи масъала мебошад. Тарафи дигараш, симои ландшафти ҳозираи ин диёр баёнгари он аст, ки ин мулк дорои мероси бойи таърихию фарҳангӣ буда, барои ҷалби сайёҳон ганҷинаҳои табиии он иқтидори воқеӣ дорад. Гарчанде Ҳукумати Тоҷикистон соҳаи туризмро самти афзалиятноки рушди иқтисодиёт эълон намуда бошад ҳам, дар ин мавзеъ рушди ин соҳа ба талаботи замон ҷавоб намедиҳад. Гузариш ба муносибатҳои бозорӣ дар алоқа бо рушди соҳаҳои алоҳидаи иқтисодиёт, бахусус туризм дар ин мавзеъ зарурияти ташкил намудани минтақаи озоди туристиро пеш гузошта буд. Дарвоқеъ, ташкил намудани минтақаҳои озоди туристӣ ҷузъи ислоҳоти иқтисодӣ буда, он пойдории муносибатҳои бозориро дар кишвар таъмин менамояд. Ҳоло дар ҷаҳон бештар аз 100 минтақаи озоди туристӣ фаъолият доранд. Феълан арзишҳои илмӣ собит менамояд, ки айни замон туризми экологӣ дар индустрияи ҷаҳонии туризм мавқеи муҳимро ишғол менамояд. Мувофиқи пешгӯиҳои коршиносони байналмилалӣ то соли 2020 туризми экологӣ дар қатори панҷ раванди асосии стратегияи рушд дохил карда мешавад.
Вобаста ба ин, ҷамъоварии далел-ҳо ва омӯзишу таҳқиқи ҳарҷонибаи онҳо дар бораи Сарихосор имкон фароҳам меоваранд, ки дурнамои иқтисодиёти онро дар иртибот ба арзишҳои илмӣ ба роҳ монем. Чунки на дар давраи шуравӣ ва на дар давраи соҳибистиқлолӣ аз нуқоти илмӣ тарҳи нави обод намудани ин диёр тарҳрезӣ нашудааст. Вале мавзеи Сарихосор байни сайёҳони ватанию хориҷӣ бо қуллаҳои ба фалак кашидаю табиати нотакрораш, дарёву дарёчаҳои шӯху пурталотум, чашмаҳои оби соф, ҳавои тозаю беғубор, набототу гиёҳҳои шифобахшаш хеле машҳур мебошад. Ба ин ҷо солҳои шӯравӣ на танҳо аз ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ, инчунин аз хориҷи кишвар сайёҳон омада, онҳо оид ба обод намудани ин диёр андешаҳои ҷолиб баён намудаанд. Аммо то кунун аз тарафи масъулони соҳа ба таври ҷузъӣ андешаҳои онҳо мавриди натиҷагирӣ қарор наёфтааст. Бояд гуфт, ки яке аз намуди маъмулии ташкили минтақаҳои махсуси озоди иқтисодӣ дар ҷаҳони муосир ин минтақаи сайёҳӣ - осоишгоҳӣ мебошад. Дарвоқеъ, ин мулк барои таъсиси ин гуна минтақа имкониятҳои хеле зиёд дорад. Қобили зикр аст, ки захираҳои ин диёр аҳамияти миллӣ ва байналмилалӣ ва қимати ба худ хосро дороянд. Бино бар ин, даромад аз ин соҳа барои пешравии иқтисодиёти на танҳо ин мавзеъ, балки тамоми минтақаи Кӯлоб аҳамияти хеле калон дошта метавонад. Ба фикри мо, вақти он расидааст, ки мавзеи Сарихосорро ҳамчун озмоишгоҳи илмӣ дар бахши туризм минтақаи озоди иқтисодӣ эълон намуда, даромади молиявии онро дар ибтидо баҳри нигоҳдошти мувозинати табиӣ ва равнақи соҳаи туризм сарф намоем. 

Ҳасан АСОЕВ, коршиноси масоили экологӣ

Weniger…

Тигровая балка: "Жить тебе вечно, заповедник..."

«Многие, вероятно, будут удивлены, услышав, что в Таджикистане есть джунгли. Слово «джунгли» происходит от индийского слова «джангал». Так называются в Индии густые непролазные бамбуковые и другие древесно-кустарниковые заросли с гигантскими травами и лианами по берегам и дельтам рек. Очень похожи на джунгли заросли в поймах рек Средней Азии – «тугаи».
Действительно, когда пробиваешься по зарослям тугая, через стоящие стеной тростники, хаотическое переплетение деревьев, кустарников, лиан и трав, невольно вспоминаешь яркие описания непролазных дебрей тропических лесов Индии или Амазонки.
Раньше тугаи были широко распространены в поймах рек Кафирниган, Вахш, Кызылсу, Пяндж в Юго-Западном Таджикистане. В настоящее время большая часть территории, занятой в прошлом тугайной растительностью, освоена под хлопковые плантации. Тугаи сохранились только в низовьях р.Вахш в заповедном урочище «Тигровая балка» и узкой полосой по р.Аму-Дарья, вдоль таджикско-афганской границы.

Mehr…

Заповедник расположен в устье р.Вахш, занимая площадь более 50 тыс.га. На севере граница проходит непосредственно (раньше с колхозными землями) с землями частных хозяев, на юге проходит естественная граница по р.Пяндж. На западе часть земли Шаартузского района, на востоке часть земли Кумсангирского района и земли Госземзапаса.

«Тигровая балка» - первый заповедник, организованный в Таджикистане. Заповедник был создан 4 ноября 1938г., согласно Постановлению Народного Комиссариата земледелия Таджикской ССР в целях сохранения природного комплекса, характерного для южных пустынь и пойм рек Средней Азии, охраны редких животных и проведения разносторонних научных исследований.

Заповедник «Тигровая балка» является последним на планете самым большим резерватором уникальных сообществ тугайной флоры и фауны. К уникальным объектам, сохраняемым в заповеднике, относятся такие виды животных, как включенные в Международную Красную книгу бухарский олень, джейран, полосатые гиены, а также камышовый кот, выдра персидская. Кроме того, на территории заповедника обитают барсуки, кабаны, дикобразы, зайцы-толаи, уриал, степные кошки, лисицы, шакалы, волки. Из птиц в заповеднике охраняется уникальный подвид фазан- таджикский черно-золотой. В зимний период на водоемах заповедника останавливается множество водоплавающей и околоводной дичи, в том числе белые и черные аисты, бакланы, гуси, лебеди, кряковые утки, лысухи. Некоторая часть кряковых уток – лысух остаются на гнездование. Из пресмыкающихся для заповедника характерны гюрза, эфа, кобра, варан и др.

Флора заповедника представлена более чем 400 видами растений, среди которых много ценных для народного хозяйства лекарственных, кормовых, декоративных, технических, медоносных видов. Свыше 20 видов растений (тюльпан, сахарный тростник, эриантус, джигда и др.) почти не встречаются в настоящее время за пределами заповедника.

Все обитающие там виды представляют собой не самостоятельные «единицы», которые можно было бы сохранить в зоопарках и ботанических садах, но сложившееся в течение тысячелетий равновесное сообщество, своего рода гомеостат, нарушение которого приведет к необратимому вырождению и исчезновению многих видов, как было, например, с туранским тигром.

Фауна.
Наиболее ценным видом из копытных животных заповедника является бухарский олень, или хангул. Численность его в последние годы несколько снизилась, по данным учетов конца 80-х составляет около 150-200 голов. Основное поголовье оленей держится на юге заповедной территории в окрестностях Голубого затона, озера Халка-Куль и Пионерских озер.

Оптимальная численность оленей на 1000 га в тугаях «Тигровой балки» может быть 35-40 голов. Эта цифра превышает среднюю оптимальную плотность оленей (25-30 голов) во многих хозяйствах СНГ и дальнего зарубежья, что объясняется, в первую очередь, малой потребностью бухарского оленя в веточных кормах зимой. Собственно, понятие «зима» для крайнего юга Таджикистана довольно относительно. Почти до конца декабря имеется здесь зеленый корм – результат осенне-зимней вегетации растений. В начале февраля начинается весенняя вегетация эфемеров. Таким образом, бухарский олень нуждается в веточных кормах только в течение одного месяца и то в наиболее суровые зимы. Последний фактор, как известно, в первую очередь лимитирует плотность оленей в Европейской части СНГ и дальнего зарубежья.

Фауна рыб заповедника «Тигровая балка» и р. Вахш в пределах его границ сравнительно не богата и представлена в основном карповыми. Здесь водятся сазан, туркестанский усач, аральский усач, бухарская плотва, жерех-лысач, аральский жерех, самаркандская хромуля, остролучка, сом и изредка попадается шиповка. Доминирующим видом является сазан, вес которого достигает иногда 8 кг. Обычен в озерах и сом. В озере Тухлом, по данным А.Н.Световидова (1952), был добыт сом весом около 100 кг.

В озерах Вахшской поймы живет также крайне любопытный представитель рыбного царства – маленькая гамбузия – истребитель личинок малярийных комаров. Она была завезена в низовья Вахша в 1938 г. Рыбка размножилась и в настоящее время многочисленна во всех озерах.
Необходимо еще упомянуть о большом амударьинском лжелопатоносе – древнейшей рыбе Средней Азии. Она принадлежит к семейству осетровых и является ближайшим родственником лопатоносов, встречающихся в р. Миссисипи в Северной Америке и в р. Янцзы в Китае.
Герпетофауна заповедника довольно разнообразна. Сравнительно часто встречаются змеи, среди которых три вида – среднеазиатская кобра (Naja oxiana Eichw), гюрза (Vipera ebetina L.) и песчаная эфа (Echis carinata Schneid ) – смертельно опасны для человека. Кобра и гюрза живут в тугаях и пустыне, эфа - только в песках. Одним из наиболее экзотических пустынных обитателей «Тигровой балки» является «сухопутный крокодил» - серый варан (Varanus griseus Daudin). Длина его достигает 1,2-1,5 м. Вараны живут обычно в пустующих норах млекопитающих. Питаются в основном насекомыми, грызунами, змеями, иногда поедают даже скорпионов и фаланг.

По разнообразию видового состава первое место из всех позвоночных животных принадлежит птицам. Зимой на озерах-старицах скапливаются в значительном количестве (до 10-15 тысяч) различные виды водоплавающих птиц. Иногда на зимовке встречаются и лебеди. Любопытный обитатель «балки» зимой – белая цапля (Egretta alba alba L.). В отдельные зимы цапли держатся здесь сотнями. Многочисленны стайки чирков-свистунков (Anas crecca crecca L.), красноносых нырков (Aythya rufina Pall.), крякв (Anas platyrhynchos platyrhynchos), серых уток (Anas stepera stepera L.) и др. Обязательной деталью озерного пейзажа заповедника являются лысухи (Fulica atra atra L.).
Но настоящая краса и гордость «Тигровой балки» - это таджикский, или черно-золотой фазан. В связи с освоением под сельскохозяйственные угодья тугайных зарослей сократился и ареал фазанов в Таджикистане. В настоящее время заповедник является почти единственным местом в республике, где численность этих птиц сравнительно велика.

В тугаях «Тигровой балки» обитало 34 вида млекопитающих, в настоящее время их только 33. исчез владыка джунглей – туранский тигр (Felis tigris virgata Matschie). Следы его были отмечены в последний раз 23 марта 1953 г.
Из других хищников в заповеднике встречаются степной волк (Canis lupus campestris Dwigubski), шакал (Canis aureus aureus L.), лисица-караганка (Vulpes vulpes karagan Erxleben), полосатая гиена (Hyaena hyaena L.) и очень редко камышовый кот, или хаус (Felis (Chaus) chaus Güldenstaedt) и др. Но наиболее типичные обитатели тугайных зарослей – это шакал и камышовый кот.
К сожалению, численность хищников в заповеднике из-за антропогенных воздействий очень низкая. Камышовых котов, например насчитывается всего 20-25 особей.

Из грызунов в «Тигровой балке» встречается один из экзотов фауны – дикобраз (Hystrix leucura satunini Muller).
В настоящее время в озерах заповедника встречается нутрия (Myocastor coypus Mollina). Впервые нутрия была завезена сюда осенью 1949 г.
В пустыне и по ее окраинам можно встретить стройную антилопу – джейрана, а в самой гуще джунглей прокладывают свои тропы-тоннели кабаны. В горах Ходжа-Козиан встречаются дикие бараны-муфлоны.

Заповедник «Тигровая балка» - уникальный уголок природы, единственный для всего земного шара. Это живая память о существовавших относительно недавно на громадных площадях густых, непроходимых зарослей древесно-кустарниковой растительности – тугаях. Большое научное и научно-просветительное значение заповедника неоценимо. С другой стороны, сохранившийся уголок тугаев, позволяет оценить современные масштабы влияния человека на природу, на эволюцию ландшафтов нашей планеты.

С момента создания заповедника на его территории работало много ученых: почвоведов, зоологов, ботаников, геологов, социологов и т.д., таких как Э.Н.Благовещенский, П.Д.Гунин, Ю.Горелов, В.А.Стальмакова, О.Б.Переладова, В.В.Князьков, С.Т.Благовещенская, М.Ю.Медведев и многие, многие другие. Даже во время Великой Отечественной войны и в послевоенные годы не прекращались разнообразные научные исследования в резервате, общее руководство которыми осуществлял академик М.Н.Нарзикулов. Под его редакцией уже в 1959 году выходит сборник трудов Института зоологии и паразитологии «Заповедник «Тигровая балка». Само слово заповедник, его история связаны не только с природными комплексами, но и с людьми, которые охраняли его. До сих пор служители заповедника вспоминают молодого ленинградского зоолога Р.Л.Потапова, который в течении нескольких лет не только занимался наукой, изучал животный мир, но и нес настоящую службу, охраняя диких животных от браконьеров, и академика И.А.Абдусалямова, Ю.И.Молотковского, Г.И.Сапожникова.

«Жить тебе вечно, заповедник,
в своей первозданной красоте,
жить для людей, которым ты
никогда не перестанешь быть
нужным» - Г.Н.Сапожников

посетить сайт заповедника: http://tigrovajabalka.tj/

Weniger…

Садо ва симо (онлайн)

Суроғаи мо:

Perleberger Str. 43
D-10559 Berlin
Telefon: +49 30 347930-0
Telefax: +49 30 347930-29
info@botschaft-tadschikistan.de